Nazwy miejscowe

TĘGOBORZE
Szanowny Panie Profesorze,
mieszkam we Włoszczowie, więc z odmianą tej miejscowości nie mam problemów:) Bywam ostatnio w miejscowości Tęgoborze (małopolskie) i przeczytałam napis na budynku miejscowej szkoły ponadgimnazjalnej - w Tęgoborzy. Czy jest to poprawna odmiana? Z góry dziękuję za odpowiedź, E. M.

Szanowna Pani,
nazwa wsi w gm. Łosina Dolna,  Tęgoborze, była dawniej rodzaju żeńskiego (Tęgoborza) lub (wariantywnie i znacznie później) nijakiego (Tęgoborze), a pochodzi od nazwy osobowej (imienia) Tęgobor z dodaniem archaicznego przyrostka *-ja. Nazwa notowana jest od XIV w. (de Tangoborza, 1325-1327)
Rzecz ciekawa, że ostatecznie ustaliła się postać w rodzaju nijakim (Tęgoborze), natomiast pozostały pamiątki po pierwotnej formie żeńskiej, stąd w Tęgoborzy. Tę też formę zaleca "Spis miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej" jako własciwą odmianę. 
Łączę pozdrowienia -
prof. Mirosław Skarżyński

BLACHOWNIA
Mam problem, jak będzie brzmieć przymiotnik od nazwy miejscowości Blachownia? Bardzo proszę o odpowiedź. Agnieszka

WIELKIE OCZY
Szanowni Państwo, nurtuje mnie pytanie odnośnie odmiany nazwy miejscowości Wielkie Oczy. Czy poprawną odmianą będzie... Wielkich Ucz?

Wielkie oczy to ja miałem, kiedy w e-mailu zobaczyłem zapis "Ucz", który może być rozkaźnikiem  czasownika uczyć, ale na pewno nie formą oko, a więc można napisać ucz (się) pisowni, natomiast gdy o oku mowa, to stara forma dopełniacza l. mnogiej ma zapis ócz. Co się zaś tyczy odmiany nazwy miejscowej, to jej dopełniacz ma postać Wielkich Oczów.
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

ŁAPSZE
Spotkałem się z dwoma sposobami odmiany nazwy miejscowości Łapsze - jak rzeczownik w liczbie mnogiej (D. tych Łapsz) albo rzeczownik w l.poj. rodzaju nijakiego (D. tego Łapsza). Który sposób jest poprawny?

DUBAJ I POCHODNE
Szanowny Panie Profesorze, Piszę właśnie pracę magisterską na temat turystyki w Dubaju i zastanawiam się czy mogę utworzyć od słowa Dubaj przymiotnik dubajski? Dubajski rząd, dubajski przemysł??? Pozdrawiam,

BURKINA FASO
Szanowny Panie Profesorze, mam pytanie odnośnie odmiany i rodzaju gramatycznego nazwy państwa Burkina Faso. Mój słownik podaje tylko lakonicznie, iż jest to wyraz nieodmienny. Ale czy nieodmienne pozostają oba człony, czy tylko człon Faso? Jeszcze większy problem sprawia mi ustalenie rodzaju. Z góry dziękuję za odpowiedź. Pozdrawiam, R.S.

Podaję za "Słownikiem nazw miejscowości i ich mieszkańców" J. Grzeni:
sarnaczanin; sarnaczanka (małe litery).
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

CISIE
Problem dotyczy miejscowości Cisie (woj. mazowieckie, pow. miński). Jak należy odmieniać tę nazwę? Byłem w Cisiach czy Cisiu (obie formy sa powszechnie używane). Która forma odmiany jest poprawna?

KOSINA
Witam serdecznie, chciałem się zapytać jak powinno odmieniać się nazwę miejscowości Kosina (woj. podkarpackie) Jesteśmy w Kosinej czy Kosinie (tak jak Kosin w lubelskiem)" dziękuję z góry.

JABŁONNA
Chciałbym spytać, czy wszystkie Jabłonny w Polsce odmieniaja się tak samo? Chodzi mi konkretnie o małą wieś tuż pod Otwockiem. Lokalnie (i z dzieciństwa) pamiętam, że mleczarz przyjeżdżał furmanką z Jabłonnej i że kolega Witek mieszkał w Jabłonnej. I tak dalej. Wdzięczny będę za słowo odpowiedzi i ewentualnie komentarza. Miłe ukłony łączę, panzomer

JEDLICZE
Mam pytanie w sprawie miejscowości Jedlicze (pod Krosnem). Chodzi mi o rodzaj i co za tym idzie pełną odmianę. "Wielki słownik ortograficzny" PWN podaje formy dla dopełniacza: Jedlicz lub Jedlicza, ale to przecież byłyby wówczas dwa różne słowa, w innym rodzaju, z inną odmianą. Na różnych stronach spotkać można informacje o obiektach znajdujących się w Jedliczu, ale także w Jedliczach i wciąż chodzi o te same (to samo?) Jedlicze pod Krosnem. Proszę o rozstrzygnięcie tej kwestii. dagome24

Sytuacja jest interesująca. W "Słowniku nazw wlasnych J. Grzeni (PWN, Warszawa 2002) mamy: Jedlicze 'miasto w woj. krośnienskim' D. ~licza a. ~licz., natomiast w "Słowniku nazw miejscowości i mieszkańców" pod red. M. Łazińskiego (PWN, Warszawa 2007): Jedlicze -cza, -czu. Albo więc (te) Jedlicze (l.mn.) - tych Jedlicz, albo (to) Jedlicze - (tego) Jedlicza, w (tym) Jedliczu. Owa podwójność oddaje wahania w miejscowym zwyczaju używania tej nazwy, te zaś wzieły się z niedostatecznie wyrazistej jej budowy; w przeszłości warianty nazwy: Jedlica, Jedliczany, Jedlec, Jedlca, Jedlicze, dziś różnica w liczbie między formą oficjalną a gwarową (zob.  "Nazwy miejscowe Polski. Historia, pochodzenie, zmiany", pod red. K. Rymuta, t. IV, Kraków 2001).
Trzeba sięgnąć do oficjalnego źródła, czyli do "Wykazu urzędowych nazw miejscowych w Polsce" (Warszawa 1980), a tam znaleźć można: Jedlicze, -cza (czyli: dopełniacz Jedlicza), zaś miejscownik to: w Jedliczu. I taka jest oficjalna postać nazwy owego miasta. Można tylko zauważyć, że słowniki podające dwa warianty, zapewne na skutek przeoczenia redaktorów, nie dodały ważnej jednak, jak się okazuje, informacji o tym, który z nich jest oficjalny, ktory zaś używany, ale lokalnie (w gwarze).
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Szanowny Panie Profesorze! Która z form jest poprawna-mieszkam we Wschowie, czy we Wschowej? Pamiętam,gdy w początkowych odcinkach farsy peronowej notorycznie słyszało się formę we Włoszczowej, następnie zastąpioną formą we Włoszczowie (choć być może na skutek zrównania się pozycji tej miejscowości z Warszawą, czy też Częstochową). W zakresie poprawności językowej nie chciałbym ufać zatargom polityków, dlatego proszę o pomoc. Z poważaniem, MP.

PUSTKOWO
Dzień dobry Mamy dylemat. Miejscowość nazywa się Pustkowo. Jak należy powiedzieć: Byliśmy na wczasach w Pustkowie czy w Pustkowiu. Wydaje nam się, że w Pustkowie. Z góry dziękuję i pozdrawiam :) A.P.

Wedlug danych "Wykazu urzędowych nazw miejscowości w Polsce" (Warszawa 1980) nazwy te odmieniamy następująco:
1) Chlebiotki - Chlebiotek (a więc z Chlebiotek i do Chlebiotek), w Chlebiotkach.
2) Targonie - Targoni (a więc do Targoni, z Targoni), w Targoniach.
3) Targonie Wity - Targoni Wit, w Targoniach Witach - jak widać odmieniają się oba człony nazwy.
Przy okazji zwracam uwagę na wymieniony wyzej "Wykaz...", bardzo użyteczny informator podający oficjalne postaci nazw miejscowych wraz z formami dopełniacza.
Dziękując z  komplement, łączę pozdrowienia -
prof.dr hab. Mirosław Skarżyński

NOWOJORCZANKA
Na mieszkańca Nowego Jorku płci męskiej powiemy nowojorczyk. A jak na mieszkankę, czyli kobietę?

KANIE
Dzień dobry, interesuje mnie odmiana nazwy miejscowości w woj lubelskim - Kanie. Powinno odmieniać się w Kaniach, do Kań. Tymczasem spotkałam się z odmianą w Kaniem, do Kaniego. Czy tak jest poprawnie i z czego to wynika? Pozdrawiam

Nazwa Kanie (gm. Rejowiec), historycznie rzecz biorąc, pochodzi - jak podaje słownik "Nazwy miejscowe Polski" pod red. K. Rymuta, t. IV) od nazwy osobowej Kania użytej w liczbie mnogiej.
W miejsce odmiany Kanie, w Kaniach upowszechniła się przymiotnikowa odmiana gwarowego pochodzenia (Kanie, Kaniego) i ta wersja jest oficjalnie zatwierdzona do uzytku (zob. "Wykaz urzędowych nazw miejscowości w Polsce").
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

CZERTEŻ
Interesuje mnie odmiana nazwy Czerteż (chodzi o wieś w gminie Sanok). Jest to ta Czerteż, czy ten Czerteż? I analogicznie - szczyt w Pieninach i szczyt w Bieszczadach: są rodzaju żeńskiego czy męskiego? Pozdrawiam serdecznie i z niecierpliwością czekam na odpowiedź. T.R.

BOREK - BORKU, SZYMBARK -  SZYMBARKU
Pochodzę z miejscowości o nazwie Borek. Chciałam zapytać o poprawną odmianę tej nazwy. Lokalnie mówi się mieszkańcy Borku, mieszkam w Borku, natomiast osoby spoza okolic stosują końcówkę -a, np.jadę do Borka. Czy wobec tego odmiana lokalna jest prawidłowa? To samo dotyczy miejscowości Szymbark: z Szymbarka czy z Szymbarku?. Ja używam końcówki -u, ale co chwilę ktoś mnie poprawia. Nawet ksiądz na ambonie używa końcówki -a Z góry dziękuję za pomoc.

HALMSTAD I INNE
Chciałbym dowiedzieć się, jak należy poprawnie odmieniać nazwy szwedzkich miast kończące się na -stad, np. Halmstad, Kristanstad, Karlstad itd. Czy należy je odmieniać tak jak Kapsztad? Czy może są nieodmienne? Dlaczego Lund jest nazwą nieodmienną? Co decyduje o nieodmienności nazwy? Niestety, nazw szwedzkich miast na ogół brak jest w słownikach, także w "Słowniku nazw własnych" PWN. Pozdrawiam A.S.

PIACENZA
Jak powinien brzmieć miejscownik nazwy włoskiego miasta Piacenza: Piacenzy (jak Konstanca - Konstancy) czy Piacenzie?

Nazwa miasta Piacenza [wym. pjaczenca] jest zaszeregowana do typu deklinacyjnego wg rodzaju gramatycznego, jaki otrzymała w języku polskim (r. żeński) i wg ostatniej głoski tematu fleksyjnego - [c], odmienia się więc tak jak np. rzeczownik pospolity ulica albo nazwa własna Dębica.
Prof.dr hab. Mirosław Skarżyński

MIECHOWA
W gminie Byczyna w woj. opolskim znajduje się wieś o nazwie Miechowa. Prosiłbym o poprawną odmianę nazwy tej miejscowości, tj. np. jestem z Miechowy czy jestem z Miechowej albo jestem w Miechowie czy jestem w Miechowej, jadę do Miechowy czy też jadę do Miechowej. Z góry bardzo dziękuję za odpowiedź i pozdrawiam. M.M.

KONSTANCIN-JEZIORNA
Dzień dobry Panie Profesorze. Mam takie pytanie. Wczoraj oglądałam program ,"Milionerzy" i padŁo tam pytanie dotyczące odmiany miejscowosci o nazwie Konstancin-Jeziorna. Pytanie brzmiało: gdzie znajduja się tężnie solankowe. No i prawidłowa odpowiedz to: w Konstancinie-Jeziornie. Nie rozumiem, czemu nie w Konstancinie-Jeziornej. Bardzo proszę o wytlumaczenie.

Szanowna Pani,
powód jest prosty. Człon drugi nazwy obecnego miasta - Jeziorna - nie jest przymiotnikiem, ale rzeczownikiem rodzaju żeńskiego, wobec czego odmienia się tak jak inne żeńskie przymiotniki - Jeziorna, Jeziorny, Jeziornie, Jeziornę, Jeziornie.
Jak podaje słownik pod red. K. Rymuta "Nazwy miejscowe Polski. Historia, pochodzenie, zmiany" nazwa ta notowana jest w  XV w. - w wersji Jeziora (od nazwy rzeki Jeziora, obecnie Jeziorka). Dopiero w XVIII w. zapisy poświadczają wtórną wersję nazwy wsi do dziś używaną, Jeziorna.
Do kompletu: Konstancin był natomiast nazwą letniskowego osiedla, wybudowanego w 1898 r. w dobrach Jeziorny, a jego nazwa pochodzi od imienia Konstancja (imię matki hr. Skórzewskiego, który owo osiedle wybudował).
Nawiasem mówiąc, nazwa tego miasta jest, jak mi się wydawało, dosyć dobrze znana, a tymczasem już kilkakrotnie dostawałem pytania o odmianę jej drugiego członu. 
prof.dr hab. Mirosław Skarżyński  

LIWU czy LIWA
Jak należy odmieniać nazwę miejscowości Liw? Czy w dopełniaczu powinno być Liwu, czy Liwa? Na pewno mieszkańcy Liwa i okolic mówią Liwa. Czy obie formy są dopuszczalne?

MIESZKANIEC PRAGI
Jak nazywa się mieszkaniec Pragi?

CHORWACJA

Dzień dobry, Panie Profesorze. Przeglądając prospekty informacyjne pewnego biura podróży, natrafiłam na taki zapis: "Wycieczka na Chorwację". Mnie osobiście wydaje się, że bardziej poprawnym byłoby stwierdzenie "Wycieczka do Chorwacji"? Czy można używać obu form zamiennie? Pozdrawiam.

Ukraińska nazwa to Тальне, rosyjska Тальное.
Natomiast po polsku miasteczko to nazywało się od dawna Talne (Słownik geograficzny Królestwa Polskiego..., t. XII,W-wa 1892). Proponuję więc jednak używać nazwy tradycyjnej, odmieniającej się Talne, Talnego, ... w Talnym.
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Interesuje mnie pochodzenie nazwy rzeki Białej (czy dobrze zgaduję, że podłoże mogło mieć na nią wpływ?), oraz pochodzenie nazwy Limanowa (czy jest to "czysto polska" nazwa, obca, czy może hybrydalna?) Z góry dziękuję za odpowiedź. Anna Z.

Nazwa rzeki pochodzi od przymiotnika biały i jak w kilku innych przypadkach rzek w Polsce oddaje wrażenie czystej, jasnej wody w odróżnieniu od wody ciemnej, mętnej.
Limanowa - nazwa utworzona za pomoca przyrostka -owa od imienia Illman, Hilman - takie imię nosił niemiecki założyciel pierwotnej osady (Illmanowa wieś = wieś Illmana, wieś założona przez I. jak Czestochowa (obecnie Czestochowa) - osada, wieś Czestocha). Przestawka początkowych głosek (Il- > LI) nazwa pojawiła się w wieku XVII i w takiej postaci nazwa do dziś trwa. (za: M. Malec, Słownik etymologiczny nazw geograficznych Polski, Warszawa 2003, Wydawn. Nauk.PWN).
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński 

Wschowa - Wschowy; Włoszczowa - Włoszczowy. Odmiana rzeczownikowa nie przymiotnikowa.
Ciekawe - to jakieś modne kurorty, że od jakiegoś czasu ciągle ktoś o nie pyta? Czy też p. P.G. wybudował następny peron dla intercity?
Łączę pozdrowienia -
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Szanowna Pani,
Krze Duże to wbrew temu, co Pani przypuszcza, to nie mianownik liczby pojedynczej, ale liczby mnogiej (te Krze Duże). Odmieniamy więc w przypadkach zależnych: Krzów Dużych, Krzom Duzym, Krze Duże, Krzami Dużymi, w Krzach Dużych.
Krze to liczba mnoga rzeczownika kierz 'krzew, krzak, zarośla', ktory był podstawą nazwy interesującej Panią wsi. Ta pierwotnie (notacja z 1548 r.) nazywała się Kierz, a dopiero po wieku XVI nastąpiła zmiana na liczbę mnogą.
Łączę pozdrowienia -
prof. dr hab. Miroslaw Skarżyński

Nazwa miejscowości: Włoszczowa. A jak to się odmienia? rzeczownikowo (Włoszczowy...) czy przymiotnikowo (Włoszczowej...). "Słownik poprawnej polszczyzny PWN" pod redakcją prof. Witolda Doroszewskiego, Warszawa 1981  podaje odmianę przymiotnikową z zaznaczeniem nie dla odmiany rzeczownikowej, "Słownik ortograficzny języka polskiego" pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka PWN Warszawa 1981 podaje "Włoszczowa -wej, -wę, (a. -wą)". Jak jest poprawnie. Proszę o komentarz do zacytowanych słowników. Pozdrawiam W. O.

Proszę o wyjaśnienie odmiany. Nazwa miejscowości brzmi Gułtowy. Jadę do Gułtowy czy do Gułtów? Jak to sprawdzić w słownikach i jakich słownikach - poprawnej polszczyzny czy języka polskiego?

Szanowny Panie Uprzejmie proszę o pomoc w ustaleniu poprawnej odmiany nazwy gminy Kodrąb, znajdującej się w powiecie radomszczańskim, w województwie łódzkim. Słownik ortograficzny PWN z 1999r. pod redakcją prof. Edwarda Polańskiego podaje odmianę "w Kodrąbie", natomiast "Wykaz urzędowych mazw miejscowości w Polsce" podaje odmianę "w Kodrąbiu". Pozdrawiam G. R.

Witam Państwa! Proszę o podanie prawidłowej formy w dopełniaczu nazw miejscowości Wrocki, Kawki, Radoszki. Miejscowe media i większość mieszkańców mówi: jadę do Wrock, do Kawk. Moim zdaniem powinno być: do Wrocek itd. Proszę o jednoznaczną wykładnię. Pozdrawiam D. Ż.

Jednoznaczna wykładnia jest w "Wykazie urzedowych miejscowości w Polsce", do którego odsyłam wszystkich mających kłopoty z odmianą nazw miejscowych.
A tam mamy dopełniacze: Wrocek, Kawek, Radoszek. I takich form należałoby używać w mediach.
Natomiast jeśli ludzie miejscowi używają też form obocznych Wrock, Kawk), nie widzę powodu, by ich prześladować, o ile używają ich w codziennym, potocznym języku, a nie w oficjalnych pismach urzędowych. 
Łączę pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Witam serdecznie Mam pytanie dotyczące problemu odmiany nazw np. miejscowości bądź województw. Otóż w telewizji bardzo czesto padają (wg mnie) niepoprawne nazwy kończące się -iem zamiast -im. Przykład: prognoza pogody i padają tam w województwie podkarpackiem lub ...mazowieckiem... A uważam, że powinno być podkarpackim i mazowieckim. Spotkałem się ze stwierdzeniem, że nie jest to błąd ale forma regionalna. Jednakowoż uważam, że w czystej polszczyźnie nie powinny gościć takie "kwiatki", zwłaszcza w telewizji, która bądź co bądź wychowuje. Moje pytanie wynikło częściowo również z dyskusji, która rozgorzała w internecie. Zaczęło się od tego, że kilku przedmówców użyło formy "Mokrem" gdy mówili o miejscowości Mokre pod Zamościem. Prosiłbym zatem o ucięcie dyskusji i ustalenie ostatecznego poprawnego brzmienia wyżej wymienionego Mokrego. Z góry dziękuję za odpowiedź. Z poważaniem: P. P.

Szanowny Panie,
ja chyba nigdy nie pojmę ludzi, którzy tracą czas i energię, dyskutując nad czymś, co dyskusji nie wymaga, zamiast po prostu sięgnąć do odpowiedniej literatury i sprawdzić, jak to jest np. z nazwami miejscowymi typu Mokre, Zakopane, itp. A zasada, podana m.in. w "Słowniku poprawnej polszczyzny PWN pod red. A. Markowskiego, jest jednoznaczna:
nazwy [miejscowe] na -e – [odmieniają sie] jak przymiotniki rodzaju nijakiego, z tą jednak różnicą, że w N. i Ms. jest końcówka -em, nie -ym (MBW. Zakopane, D. Zakopanego, C. Zakopanemu, NMs. Zakopanem). A więc Mokre - w Mokrem.
Co zas do pierwszej sprawy, to istotnie ma Pan racje. W tym samym źródle podaje się:
Nazwę regionu Krakowskie (pisaną wielką literą) odmieniamy w N. i Ms. Krakowskiem,
ale przymiotnik krakowskie (pisany małą literą) jako określenie rzeczownika (dawne województwo krakowskie) ma w N. i Ms. formę (województwem, o województwie) krakowskim. Podobnie: w Kieleckiem, w województwie kieleckim; w Lubelskiem, w regionie lubelskim; w Poznańskiem, w województwie poznańskim.
Tak więc, jeśli ktoś w tv czy gdzie indziej mówi w wojewodztwie karpackiem, to myli województwo z regionem, bo słyszał, że dzwonią, ale nie wie, w którym kościele. I na to się nic nie poradzi, poniewaz, o ilewiem, stacje telewizyjne nie zatrudniają językoznawców, którzy uczyliby osoby w nich wystepujące poprawnej polszczyzny.
Serdecznie Pana pozdrawiam -
- prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Dzień dobry! Przejeżdżałam przez miejscowość Potasze i zastanawiam się właśnie nad następującą kwestią: jeśli udajemy się do tej miejscowości, to mówimy, że jedziemy "do Potaszy", "do Potasz", czy może w ogóle inaczej? Bardzo proszę o odpowiedź. Z poważaniem K.S.

To pytanie o Jabłonnę wraca od kilku dziesiątków lat jak duch przy różnych okazjach i od tyluż lat jest ta nazwa objaśniana wciąż i bez końca. Jest nawet w "Słowniku poprawnej polszczyzny".
Jabłonna jest rzeczownikiem rodzaju żeńskiego i odmienia się jak rzeczownik:
Jabłonna, Jabłonny, Jabłonnie, Jabłonnę, (w) Jabłonnie.
Pozdrawiam - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Szanowna Pani, jak zrozumniełem, nie chodzi o odmianę nazwy tej wsim, tylko o nazwy mieszkaćów. Tu możliwe jest tylko określenie opisowe - mieszkaniec Złej Wsi Wielkiej - mieszkanka Złej Wsi Wielkiej.
Pozdrawiam serdecznie -
- prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Szanowna Pani,
nie wiem, o które Brzeski chodzi, są bowiem dwie wsie o tej samej nazwie, więc na wszelki wypadek podam informację podwójną.
Brzeski w woj. mazowieckim (b. radomskie) mają dopełniacz Brzesek, natomiast Brzeski w b. woj. sieradzkim mają dopełniacz Brzesk.
Proszę sobie wybrać właściwe Brzeski.
Pozdrawiam z nienastręczającego kłopotów fleksyjnych, bo jedynego Krakowa -
- prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Dzień dobry! Proszę uprzejmie o poradę: Miejscowość Widuch, ale przeczesywaliśmy lasy Widuchu czy Widucha, pojechaliśmy do Widucha? Dziękuję i serdecznie pozdrawiam E.S.

Szanowna Pani, papier ma to do siebie, że wszystko da się na nim napisać. Ale żeby to jeszcze czytać? Otóż trzeba w takich wypadkach sięgać do opracowań naukowych, tu np. do świetnego słownika "Nazwy miejscowe Polski. Historia, pochodzenie, zmiany" pod red. prof. Kazimierza Rymuta (wyszło 6 tomów, dalsze w opracowaniu).

Nazwa Bieruń powstała od nazwy osobowej *Bierun z dodatkiem przyrostka dziś nieistniejącego w polszczyźnie. Należy ta nazwa do tzw. dzierżawczych, czyli tworzonych od imienia, nazwiska lub przezwiska właściciela (Bierun + -jь - '(wieś, osada) należąca do Bieruna'). Pierwszy zapis tej nazwy w dokumentach pochodzi z 1376 r.

Co do nazwy Imielin, sa dwie możliwe interpretacje. Pierwsza pozwala łączyć jej pochodzenie ze słowem jemielina "wrzos' (zapis z 1386 r. Gyemyeline), druga z wyrazem jemioła. W pierwszym przypadku w grę wchodzi przyrostek -ьje, w drugim -ine > -in. Tak czy inaczej byłaby to nazwa utworzona od cechy charakterystycznej terenu -  'miejsce, gdzie jest dużo wrzosów (por. nazwy typu Brzezie <brzoza, Dębie <dąb) lub miejsce, gdzie występuje dużo jemioły. Pozdrawiam serdecznie - prof.dr hab. Mirosław Skarżyński

Nowa Dęba - drugi człon tej nazwy pochodzi od dawnej odmiany rzeczownikowej przymiotnika dąb-a oboczne: dęb-a, ten zaś przymiotnik od rzeczownika dąb, odpowiadał więc dzisiejszemu 'dębowy'. Przymiotnik Nowa w nazwie wskazuje, że była to początkowo albo osada obok wsi Dęba, część tej wsi, albo też osobna wieś obok starszej Dęby. Obecnie jest to miasto i siedziba gminy.

Majdan Królewski - pierwszy człon nazwy pochodzi od rzeczownika pospolitego majdan oznaczającego leśną osadę, której mieszkańcy zajmowali się obrabianiem drzew dla celów budowlanych, wypalali węgiel drzewny, produkowali potaż, smołę i terpentynę. Przymiotnik Królewski został w 1938 r. dodany do nazwy Majdan na pamiątkę tego, że wieś ta (dawniej miasteczko, a od XVII w. miasto) była tzw. królewszczyzną, czyli własnością króla. - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Szanowny Panie, zacznijmy o wyjaśnienia tego, że pyta Pan nie o "pojęcia", tylko o wyrazy i o nich tylko mamy mówić. Wbrew pozorom pojęcie i wyraz to dwie różne rzeczy.

A teraz co do meritum. Mońki - mońkowianin (w l.mn. mońkowianie) i mońkowianka (nazwy mieszkanców). Przymiotnik od tej nazwy to moniecki lub mońkowski (obie wersje dopuszczalne).

Trzcianne - tu ze względu na kłopoty z wymową wypada uzywac tylko formy omownej: mieszkaniec Trzciannego, mieszkanka Trzciannego, przymiotnik zaś to trzcianieński.

Krypno - krypnianin, krypnianka (n. mieszkańców) i przymiotnik: krypniański.

Łączę pozdrowienia - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Szanowny Panie,

z opóźnieniem, ale wreszcie mogę odpowiedzieć na Pana pytanie. Informację zawdzieczam prof. dr hab. Aleksandrze Cieślikowej z Instytutu Języka Polskiego PAN i w całosci ją tu cytuję:

Witam także. Jeśli dobrze się domyślam, chodzi o przymiotnik od nazwy miejscowej Karpacz. O ile tak, to jedyny przymiotnik od tej nazwy ma postać - karpacki. Jak widać, jest on homonimiczny z przymiotnikiem od nazwy Karpaty (też: karpacki). Ta homonimiczność może być powodem, dla którego ktoś utworzyl inny przymiotnik - właśnie karpacz-ański, wyraźnie wskazujący swą formę, z którą nazwą (Karpacz, nie Karpaty) należy go łączyć. Jednak nie jest akceptowany przez normę poprawnościową, choć - trzeba to przyznać - ma uzasadnienie. - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Szanowna Pani,

proponuję jechać do Kiezmarka.

Serdecznie pozdrawiam, życząc miłej podróży - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Szanowna Pani,

Nazwa "Dalechowy" jest rzeczownikiem w l. mnogiej. Wobec tego odmieniamy Dalechowów (dopełn.) - jadę do Dalechowów, w Dalechowach (miejsc.) - mieszkam w Dalechowach. Przymiotnik od tej nazwy to dalechowski

Nazwa pochodzi od imienia osobowego Dalech z dodaniem przyrostka -ow-. Najstarszy zapis pochodzi - wg słownika pod red. K. Rymuta "Nazwy miejscowe Polski" z 1376 r. - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Dzień dobry, Piszę w sprawie odwiecznego problemu, z którym borykają się mieszkańcy naszej miejscowości oraz całej gminy. Chodzi o odmianę nazwy naszej miejscowości. Nazwa ta – Łomna – jest odmieniana w dwojaki sposób. Jedni mówią: „w Łomnie” oraz „[mieszkańcy] Łomny”, a inni: „w Łomnej” oraz „[mieszkańcy] Łomnej”. Trwają na ten temat nieustające dyskusje, a dość irytującą sprawą jest przemienne używanie form nawet w tym samym tekście lub w wypowiedzi tej samej osoby. Miejscowość ta nazwę zawdzięcza kształtowi koryta rzeki, które przed wiekami przebiegało nieopodal wsi i było na tym odcinku niezwykle kręte i zawiłe. Byłabym wdzięczna za rozwianie wątpliwości dotyczących odmiany tej nazwy i jej uzasadnienie. Dodam, że Łomna jest w województwie mazowieckim, powiat: nowodworski, gmina: Czosnów. Pozdrawiam, E. Ł.

Szanowna Pani,

rzecz nie jest tak prosta, jakby się na pierwszy rzut oka zdawało. Otóż "Słownik poprawnej polszczyzny" podaje taką zasadę odnoszacą się do nazw miejscowych, będących historycznie przymiotnikami: "Według deklinacji przymiotnikowej odmieniają się nazwy rodzime tożsame z przymiotnikami, np. Biała, Mokra, Sucha... [...] azwy na -a- jak przymiotniki żeńskie (MW. Biała, DCMs. Białej, BN. Białą)". Od tej zasady mamy odstępstwa, np. w nazwach z przyrostkiem -owa: Limanowej (jak dobrej) ale: Częstochowy (jak kobiety). W decydowaniu o tym, jak powinna brzmieć i być odmieniana nazwa miejscowości od dawna zaleca sie brać pod uwagę zwyczaj miejscowy, co jest oparte na racjonalnym poglądzie, że mieszkańcy danej miejscowości, żyjący w niej od pokoleń, sa nautralnymni arbitrami w sporze. Tu - co widać w Pani liście - jest jednak kłopot, ponieważ miejscowy zwyczaj jest chwiejny. Jedni odmieniaja nazwę Łomna jak przymiotnik, inni jak rzeczownik. Co wobec tego mozna doradzić? Cytowana ze SPP zasada mówi o tożsamosci nazwy i przymiotnika. Ten przypadek tu nie zachodzi (nie ma przymiotnika *łomny w j. polskim), a znaczeniowo Łomna jest rzeczownikiem, wobec czego należałoby zalecić odmienianie jej jak rzeczownika, a więc: Łomna, Mieszkańcy Łomny, w Łomnie... 

A swoją drogą ciekawe, który wariant ma przewagę u mieszkanców. Ale to na marginesie.

Serdecznie Panią pozdrawiam - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński