Grzeczność językowa

POZDROWIENIA
Szanowny Panie Profesorze, mam pytanie dotyczące pozdrowień. Czy można pozdrawiać wiosennie/słonecznie? Czy wyraz pozdrawiam może się łączyć tylko z wyrazami wyrażającymi uczucia (popularny zwrot Pozdrawiam serdecznie). Napisałam maila do znajomego, który zakończyłam wyrażeniem Pozdrawiam wiosennie i spotkało się to ze zdziweniem? Czy mozna używać takich pozdrowień? Czy to są po prostu jakieś zdziwaczałe neologizmy? W oczekiwaniu na odpowiedź, pozdrawiam, też bym chciala napisać, że wiosennie (bo takie ładne słoneczko za oknem) ale nie wiem czy to będzie poprawnie, M.D.

IMAM, MUFTI
Mam pytanie dotyczące grzeczności językowej, na które nie znalazłam odpowiedzi w słowniku "Polszczyzna na co dzień". Jak należy się zwracać w mowie i pismie do duchownego muzułmańskiego: imama czy muftiego? Z wyrazami szacunku G.J.

Ponieważ kontakty Polaków z duchownymi muzułmańskimi w Polsce nie mają tradycji, to formy adresatywne ich dotyczące nie zostały dotychczas skodyfikowane. Żeby jednak umieć się znaleźć nawet w sytuacji tak nietypowej, należy do muftiego i imama zwrócić się proszę muftiego, proszę imama. Na wzór: proszę rabina. Przy nieco bliższej znajomości dopuszczalna jest forma proszę pana.
W adresie:
Sz. Pan
Mufti [imię i nazwisko];
Sz. Pan
Imam [imię i nazwisko].

prof. dr hab. Małgorzata Marcjanik, Uniwersytet Warszawski

U LEKARZA
Witam Ostatnio lekarz zwrócil sie do mnie w 3 osobie lp. slowami : ''JAK SIE NAZYWA'' Jak mam to traktowac? Osobiscie zrobilo mi sie nieprzyjemnie, co mam o tym sądzic? Co on chcial przez to powiedziec? Z gory serdecznie dziekuje za odpowiedz Pozdrawiam Kuba

Szanowny Panie,
od dawna slyszalem o takiej manierze zwracania się przez niektórych lekarzy do pacjentów, choć sam się z nia nie zetknąłem. Nie wiem, skąd się ona wzięła, nie jest jednak - jak można sądzić - wyrazem lekceważenia czy nieuprzejmości - tu polegam na opowiadaniach i wrażeniach rozmaitych ludzi, którzy zetknęli się z podobnie  formułowanymi poleceniami (niech się rozbierze). Oczywiście nie jest to akceptowany sposób zwracania się do kogoś, ale nie wiem, czy zwrócenie uwagi pomogłoby by. Można oczywiscie spróbować, rzecz jasna w grzeczny sposób.
Pisze Pan, ze zrobiło się Panu nieprzyjemnie. Całkiem Pana  rozumiem, bo mnie robi się nieprzyjemnie co najmniej kilkanaście razy dziennie, kiedy otwieram maile do poradni zaczynające się słowem "witam", w żadnym wypadku nieusprawiedliwionym w tego rodzaju listach kierowanych do osoby nadawcy nieznanej (tzn. do mnie). Co prawda lepsze(?) to niż niektore inne maile, pisane nie wiadomo do kogo, przez kogo i w sposób urągajacy wszelkim zasadom grzeczności i uniemożliwiający udzielenie jakiejkolwiek odpowiedzi.
Łączę pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

ZAJEBISTY
Na jednym z forów internetowych wdałem się w spór dotyczący wulgaryzmów. Przedmiotem tegoż sporu stało się słowo "zajebisty". Zgodnie z zasadami owego forum, użytkownicy, których wypowiedzi zawierają wulgaryzmy są karani. Jednak administrator odmówił stosowania sankcji wobec osób używających wyżej wymienionego słowa, argumentując, iż nie jest to wulgaryzm. Postanowiłem skorzystać z internetowego słownika języka polskiego PWN dla podparcia mych argumentów, lecz ku memu zaskoczeniu jest tam napisane, że jest to jedynie wyraz pospolity (jednoczenie informując, że "dupa" to wulgaryzm). Czy w słowniku jest błąd? Która ze stron sporu ma rację? Z poważaniem, K.J.

SMACZNEGO
Szanowni Państwo, piszę w sprawie, która ostatnio mocno mnie zafrapowała. Na forum internetowym, gdzie piszący wymieniają się uwagami na temat savoir-vivre'u, padła uwaga, że mówienie "smacznego" - np. przed jedzeniem lub przy dosiadaniu się do jedzących osób - jest znakiem braku wychowania czy drobnomieszczaństwa - i że w "dobrych domach" tego sformułowania się nie używa. Powiedziano też, że nie jest to tradycyjnie polskie powiedzenie, że weszło w życie za czasów PRL-u, żeby zastąpić czymś wywodzącą swe tradycje ze staropolszczyzny modlitwę przed jedzeniem. Czy to prawda? Czy mówienie "smacznego" jest gestem nie na miejscu, gestem o korzeniach wywodzących się z czasów komunizmu? Szczerze mówiąc, trudno mi w to uwierzyć. Bardzo proszę o odpowiedź. Z poważaniem, Karolina Kamińska

Szanowni Państwo. Uczony w innych czasach zasad zwracania się w czasie oficjalnych wystąpień do szerszego audytorium słuchaczy, nie mogę pogodzić się z obecnie najbardziej powszechną formą zwracania się w drugiej osobie liczby mnogiej czyli np. „widzicie państwo”, „słuchajcie państwo”, „zobaczcie państwo”, kiedy dla mnie jedyną poprawną formą jest trzecia osoba „widzą państwo”, „proszę posłuchać” , „proszę zobaczyć”, choć w ogóle czasem lepiej użyć innej formy. Odnoszę wrażenie, że kolejnym etapem będzie „słuchaj pan profesorze”. Jaka jest Państwa opinia na temat poprawności językowej i przemian w tych formach. Czy można uznać, że zwracanie się w w/w sytuacjach w 2 osobie to wyraz braku kultury ? Czy w tej kwestii jest miejsce na polemikę? Z poważaniem J.K.

PANI / PAN PROFESOR
Mam pytanie związane ze zwrotami adresatywnymi. Chodzi mi głównie o ich formę pisaną w listach i różnego typu podziękowaniach. W tej kwestii mam problem z tytułami i wielkimi literami. Która forma jest poprawna: Dziękujemy Pani Prof. dr hab. (imię i nazwisko); Dziękujemy Pani Profesor (imię i nazwisko); Dziękujemy prof. dr hab. (imię i nazwisko); Sz. Pani Prof. dr hab. (imię i nazwisko); Szanowna Pani Profesor (imię i nazwisko) - czy podać jedynie pierwszy rozwinięty tytuł? - Sz. P. prof. dr hab. (imię i nazwisko)". Może każda z tych form jest dopuszczalna, jednak raczej nie wszystkie mieszczą się w granicach etykiety językowej. Dziękuję bardzo za pomoc!

Wśród przytoczonych w pytaniu przykładów należy rozróżnić dwie funkcje użycia form adresatywnych.

Funkcja pierwsza to użycie tytułu naukowego jako adresu (na kopercie, na formularzu, w piśmie urzędowym itp.). Wówczas - bardziej oficjalnie - napiszemy Sz. Pan / Sz. Pani Prof. dr hab. (imię i nazwisko) lub – mniej oficjalnie – Szanowny Pan / Szanowna Pani Profesor (imię i nazwisko).
Funkcja druga dotyczy zwrócenia się do adresata w tekście podziękowania, zaproszenia itp. Wtedy należy użyć wyłącznie nazwy tytułu wraz z formą pan / pani, np. Dziękujemy Pani Profesor, Mamy zaszczyt zaprosić Pana Profesora itp. Bez nazwisk i bez skrótów dr hab. – podobnie jak w rozmowie bezpośredniej, w której nie powiemy przecież Dziękuję pani profesor Kowalskiej za poświęcenie mi czasu czy Zapraszam pana profesora doktora habilitowanego na promocję mojej książki.
Prof. dr hab. Małgorzata Marcjanik, Uniwersytet Warszawski

WPIEPRZANIE
Szanowni Państwo, czytając ostatnio komentarze do jednego z artykułów na internecie, zauważyłem, że internauta użył słowa wpieprzanie. Jako że według mnie jest to pospolicie używany wulgaryzm o podtekście seksualnym, zwróciłem się do administratora o zdjęcie tego komentarza jako wulgarnego. W odpowiedzi jednak poinformowano mnie, że według osoby tym się zajmującej, nie jest to wulgaryzm. Bardzo proszę o wykładnię, jak to słowo jest kwalifikowane. Będę wdzięczny za odpowiedź. Z wyrazami szacunku, W.K.

Szanowny Panie,
jesli mnie coś zdziwiło to to, że są jeszcze ludzie, których pewne słowa rażą i że potrafią dać temu wyraz, co w obecnie jest zjawiskiem równie rzadkim jak śnieg w lipcu.
Wyraz, o którym Pan pisze, jak również jego krewniacy, a wszystko pochodne od czasownika pieprzyć (eufemizm zastepujący inny, znany Panu zapewne czasownik) do niedawna nie był w ogóle notowany w słownikach ogólnych języka polskiego. Znajdujemy go (w wersji czasownikowej, co nie zmienia niczego, bo ten rzeczownik jest równowaznaczny z czasownikiem) w "Słowniku polsczyzny potocznej" (1996) z kwalifikatorem "grubiański" (w kazdym z notowanych tam znaczeń), jest także w "Słowniku polskich przekleństw i wulgaryzmów" (1995), gdzie prof. M. Grochowski opatrzył go kwalifikatorami "pospolity", "wulgarny".
Dopiero "Uniwersalny słownik języka polskiego PWN" (2003) notuje czasownik wpieprzyć, wpieprzać (i inne też),  kwalifikując go jako "potoczny" i "pospolity", co by świadczyło, że dla autorów owego słownika wyraz ten nie jest już wulgarny. Jak Pan widzi, poczucie wulgarności wyrazu w różnym czasie, a i w tym samym czasie u różnych ludzi nie jest jednakowe. Nie dziwi to u zwykłych użytkownikow jezyka (vide reakcja administratora forum), natomiast mnie dziwi u językoznawców (autorów USJP), ktorzy doskonale wiedzą, że jest to "zastępnik", czyli uczenie mówiąc, eufemizm wyjątkowo wulgarnego słowa.
Oczywiście, biorąc pod uwagę (nad)używanie czasownika pieprzyć i jego pochodnych, trzeba uznać, że jego "moc" maleje, jak to bywa z wszelkimi nadużywanymi wyrazami. Jeśli jednak nawet przyjmiemy, że w odczuciu jakiejś liczby osób mówiących po polsku wyrazy te za wugarne nie uchodzą, to jednak nie można w żadnym wypadku powiedzieć o nich, że nie są grubiańskie i już choćby dlatego nie powinny być używane w tekstach publicznych. Pisząc w ten sposób, zdaję sobie jednak sprawę, że uprawiana przez stacje telewizyjne praktyka (nie tylko) językowego leseferyzmu sprzyja traktowaniu jako dopuszczalne i normalne (a nawet pożądane) tego, co niedawno jeszcze było wyraźnym sygnałem, mówiąc oględnie, braku wychowania.
Łaczę serdeczne pozdrowienia  -
prof.dr hab. Mirosław Skarżyński

Ma Pani w stu procentach rację! Mówienie o kimś, kto jest uczestnikiem rozmowy, przy użyciu zaimka w trzeciej osobie (w opisanym wypadku „ona”) jest nie tylko nieeleganckie, ale świadczy o braku szacunku do osoby, o (bo nie do) której się tak mówi.
Przyczyny tego zjawiska znajdują się - jak można sądzić - poza językiem. Proszę się zastanowić nad relacjami rodzinnymi i najlepiej z mężem o nich porozmawiać.
Prof. dr hab. Małgorzata Marcjanik, Uniwersytet Warszawski

Ocena opisanego zachowania jako będącego przejawem braku kultury jest oceną zbyt surową.

Zwyczajowo przyjęte jest, że w takich sytuacjach dziękuje i dziennikarz, i zaproszony gość. Dziękując sobie wzajemnie, przekazują  informację, że spotkanie w studiu było miłe dla obu stron. Bo rozmowa w studiu (wywiad, wypowiedź eksperta itp.) ma przypominać swobodną rozmowę towarzyską.
Replika podziękowania w formie „proszę” lub „proszę bardzo” stosowana jest w nieco innych sytuacjach, i ma charakter bardziej służbowy, oficjalny. Częściej można ją usłyszeć na przykład w biurze czy w sklepie (tam relacje petent-urzędnik i klient-sprzedawca nie są relacjami równorzędnymi). W żadnym wypadku nie świadczy o zachowaniu nieeleganckim.
Prof. dr hab. Małgorzata Marcjanik, Uniwersytet Warszawski

Szanowna Pani,
tym razem, nie mając już sił pisać po raz n-ty tego samego, poprosiłem o pomoc Prof. Małgorzatę Marcjanik z Uniwersytetu Warszawskiego, badaczkę polskiej etykiety językowej, autorkę wielu prac oraz poradnika z tego zakresu. Zamieszczam jej odpowiedź na Pani pytanie.

Formy „Witam” nie używa się ani na początku maila (listu), ani w kontakcie bezpośrednim, ponieważ informuje ona o wyższej hierarchii sytuacyjnej nadawcy.
Nie oznacza to rzecz jasna, że jest to forma zabroniona w omawianych typach kontaktu. „Witam” może powiedzieć gospodarz otwierający drzwi gościom czy dziennikarz lub prezenter prowadzący program telewizyjny, radiowy – na przykład: „Justyna Pochanke. „Fakty”. Witam państwa”.
Nie wypada zaś studentowi rozpocząć maila do wykładowcy za pomocą formy „Witam”, a nawet „Witam, Panie Profesorze”. Nie wypada tak zwrócić się podwładnemu do przełożonego. Nie wypada tak napisać do kogoś, kogo nie znamy, i nie wiemy, w jakim jest wieku, jaką pełni funkcję zawodową itp. Ale do kolegi, koleżanki formy "Witam" używać można do woli.
Prof. dr hab. Małgorzata Marcjanik, Uniwersytet Warszawski

"Ty" czy "ty",

Wiele osób podczas rozmowy przez komunikatory internetowy zaimki "Ty", "Ci", czy "Tobie" pisze dużą literą (tak jak robi się to w listach). Czy taki zapis jest poprawny?

To dobrze, że są jeszcze osoby, które potrafią zachować zasady dobrego wychowania i nawet w Internecie okazać rozmówcy szacunek. Oczywiście tutaj obowiązku stosowania wielkiej litery nie ma - ale można tak pisać (Ty, Cię itd.). 
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Szanowna Pani,
formy tytulatury i na kopertach, i na drukach zaproszeń są zasadniczo jednakowe. Na drukach pomija się na ogół dane adresowe. Oto one:

 AMBASADOR nadzwyczajny i pełnomocny:

Szanowny Pan (bądź w skrócie: Sz. Pan)

 [imię i nazwisko]

Ambasador Rzeczypospolitej Polskiej

w [nazwa państwa urzędowania]

KONSUL (którykolwiek:)

Szanowny Pan (bądź Sz.Pan)

 [imię i nazwisko]

Konsul (...) Rzeczypospolitej Polskiej

REKTOR:-

Jego Magnificencja (bądź JM)

Prof. dr hab. [imię i nazwisko]

 [nazwa uczelni]

 lub

Szanowny Pan (bądź Sz. Pan)

Rektor [nazwa uczelni - w dopełniaczu, np. Uniwersytetu Jagiellońskiego]

Prof. dr hab. [imię i nazwisko]

PROREKTOR:

Szanowny Pan (bądź Sz. Pan)

Prof. dr hab. (bądź inny stopień naukowy, zawsze pisany wielką literą) [imię i nazwisko]

Prorektor do spraw... (np. Nauki)

 [nazwa uczelni]

DZIEKAN:

Szanowny Pan (bądź Sz. Pan)

Dziekan Wydziału [nazwa wydziału] [nazwa uczelni] 

 [stopień naukowy - wielką literą] [imię i nazwisko]

PRODZIEKAN:

Szanowny Pan (bądź Sz. Pan)

Prodziekan Wydziału [nazwa wydziału] do spraw...

 [stopień naukowy] [imię i nazwisko]

Jeśli adresatem jest kobieta, odpowiednie formy powinny być oczywiście w rodzaju żeńskim.

Więcej na temat form tytularnych napisałam w: "Polszczyzna na co dzień", red. M. Bańko, rozdz. 5: ABC grzeczności językowej - dodatek, Warszawa 2006.

Prof. dr hab. Małgorzata Marcjanik, Uniwersytet Warszawski

Obie formy są z punktu widzenia językowego savoir-vivre'u niestosowne.

Pierwsza, typu Szanowny Panie Kowalski, razi z powodu użycia nazwiska adresata, co w polskim zwyczaju nie jest stosowane. Jest to wyraźny wpływ języka angielskiego (podobnie jest w języku niemieckim), w którym zwracanie się do partnera komunikacji po nazwisku jest normą.

Forma druga, typu Szanowny Panie Janie, świadczy o pomieszaniu stylów grzecznościowych: oficjalnego i zażyłego. Jeżeli chcemy skierować do kogoś formę adresatywną wyrażająca szacunek, powinniśmy zachować dystans, pisząc Szanowny Panie, lub zastosować dodatkowo odpowiednią tytulaturę, np. Szanowny Panie Doktorze, Szanowna Pani Mecenas.

Spotyka się obecnie coraz częściej - również pod wpływem obcym, amerykańskim - używanie imienia w formach typu Panie Janie. Użycie takiej formy, zwłaszcza zawierającej imię osoby, której osobiście nie znamy, drastycznie skraca dystans, co przez wiele osób średniego i starszego pokolenia w Polsce odbierane jest jako zachowanie niestosowne. Są osoby, szczególnie w młodym pokoleniu, którym ten sposób zwracania się odpowiada (ma on zresztą działanie perswazyjne - wykorzystywany jest przez wiele firm do celów marketingowych), zawsze jednak trzeba się zastanowić, czy użycie omawianej formy zwiększy czy może zmniejszy skuteczność komunikacyjną.

Prof. dr hab. Małgorzata Marcjanik, Uniwersytet Warszawski

Myślę, że tej sprawie należy odwołać się do zwyczajów panujących w rodzinie męża.
Formy adresatywne typu mamo, tato + 3 os. lp. (np. Czy mama może mi powiedzieć, ...) są odbierane jako wyrażające szacunek, a to nigdy nie szkodzi. Ale  może być tak, że teściowie woleliby mniejszy dystans a większą bezpośredniość, czyli formy "ty". To można rozstrzygnąc tylko z zainteresowanymi.
Łączę pozdrowienia -
prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Szanowny Panie Profesorze,
czy wyrażenie typu widzieliście Państwo przed chwilą ciekawy film, pojawiające się bardzo często w programach telewizyjnych, jest poprawne? Czy nie powinno się mówić raczej widzieli Państwo przed chwilą ciekawy film? Wydaje mi się, że rzeczownik Państwo, w odniesieniu do osób, powinien być odmieniany w 3 os. l.mn. Czy mam rację? Pozdrawiam i z góry dziękuję za odpowiedź na zadane przeze mnie pytanie.

Szanowny Panie Profesorze! Jestem z zawodu kelnerem. Zimą, kiedy goście przychodzą do naszej restauracji proszę naszych gości, aby się rozpłaszczyli? Czy to jest poprawnie powiedziane? Z góry dziękuję za odpowiedź.

Witam! Mam pytanie dotyczące pisowni wyrazów używanych zamiast imienia/zaimka itp. Jeżeli zwracamy się do kogoś (na poziomie raczej mało oficjalnym, mam tu na myśli forum internetowe, którego członkowie pozostają na stopie koleżeńskiej, nie używają zwrotów Pan/Pani) i użyjemy zwrotu np tego typu: "człowieku, zastanów się", to czy powinniśmy napisać "człowieku" wielką literą czy pozostać przy małej? Osobiście uważam, że skoro nie jest to raczej zwrot grzecznościowy to i nie powinniśmy pisać tego wielką literą, ale jest to tylko moje odczucie. Czy są jakieś reguły, które regulują, które zwroty piszemy wielką literą, a które nie? Czy jest to raczej zależne tylko i wyłącznie od naszych intencji? Pozdrawiam!

Owszem, w przepisach pisowni polskiej podaje się:
[98] 19.2. Wielką literą piszemy nazwy osób, do których się zwracamy w listach prywatnych i oficjalnych oraz urzędowych podaniach, a także nazwy osób bliskich adresatowi lub piszącemu. Pisownia wielką literą obejmuje również przymiotniki i zaimki, które się odnoszą do tych nazw osób.
Natomiast zwrot "człowieku" nie jest specjalnie grzecznym sposobem zwracania sie do drugiej osoby. Oczywiście proszę mnie nie pytać, czy i gdzie są przepisy regulujące zasady grzeczności w stosunkach z innymi ludźmi, np. gdzie można przeczytać, że słowo "Witam" na początku listu czy jako powitanie nie jest właściwe w każdej sytuacji i w odniesieniu do każdego adresata.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Szanowny Panie,
niezależnie od formy korespondencji (list tradycyjny, mail) tego rodzaju zapisy są jak najbardziej na miejscu, podobnie jak zapisy Pan,. Pani, Państwo w korespondencji z osobami, z którymi jesteśmy w bardziej oficjalnych stosunkach.
Prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Szanowny Panie,
to zależy, na jakim stopniu zażyłości jest Pan z danyni osobami. Jeśli zwraca się Pan do kilku osób i ze wszystkimi jest Pan "na ty", to oczywiście użyje Pan 2 os. l. mn. - np. Słuchajcie...; Czy wiecie, że... itd.
Natomiast jeśli z jedną lub z kilkoma osobami z takiej grupy pozostaje Pan w stosunkach oficjalnych (na pan, pani), należy użyć form oficjalnych, trzecioosobowych, np. Czy Państwo wiedzą, że...; Czy mogliby Państwo posłuchać, co mam do powiedzenia... itd.
Jeśli jednak zachodzi pierwsza sytuacja (bycie ze wszystkimi "na ty") i osoby, do których Pan się zwraca, są formą 2 os. lmn.zdziwione, to ja jestem zdziwiony ich zdziwieniem.
Oczywiście zakładam, że za pomocą formy 2 os. lmn. nie zwraca się Pan do pojedynczej osoby, chyba że dla efektu humorystycznego.
Łączę pozdrowienia - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Szanowna Panie,

zwayczajowo do pracowników naukowych zwracamy się używając słowa Pai/Pan + stopień (tytuł naukowy), a więc Pani Profesor,  Pnie Profesorze, Pani Doktor, Panie Doktorze (be zwzględu na to czy jest to habilitowany czy nie), Pani Magister, Panie Magistrze.

Nazwiska w zwrotach do rozmówcy nie dodajemy, ponieważ nie mieści się to w polskiej etykiecie językowej i zwroty typu Panie Doktorze Malinowski czy Panie Malinowski są uwazane za nieeleganckie. Nie używa się tez w zwrotach do osob, o ktorych mowimy nazw stanowisk (wykladowca, adiunkt, aystent itp. Slowa docent uzywamy tylko wtedy, gdy osoba, do ktorej się zwracamy istotnie ma to stanowisko (to jest, znowu tradycyjnie, wyątek), a to spotyka się w instytutach badawczych czy szpitalach akademickich, gdzie owo stanowisko przetrwało. Pozdrawiam serdecznie - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Szanowna Pani,

nie wytworzył się zwyczaj (na szczęście) używania takich zwrotów, jak Pani podaje. Może się Pani zwracać do osób tego rodzaju normalnie, tj. proszę pani, proszę pana. Wyszedł też z użycia zwyczaj zwracania się panie magistrze, pani magister, z wyjątkiem środowisk uczelnianych i - tradycyjnie - w aptekach. Wiąże się to, jak sądzę, z oczywistym prawem ekonomicznym - jak jest duża podaż, to wartość spada.

Przy okazji - nie broni się tytułu licencjata czy magistra, ale zdaje się egzamin licencjacki a. magisterski. Łączę pozdrowienia - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński

Dzień dobry, cieszę się że mogę znowu do Państwa zaglądać. Proszę o rozstrzygniecie czy żona wojewody to wojewodowa czy wojewodzina. Pozdrawiam.BSCI.

Dzień dobry,

zawsze żona wojewody w języku polskim nazywana była wojewodziną, podobnie jak żona starosty - starościną. I nie ma powodu, by mówić o tych paniach inaczej. Przyrostek -owa, to - jeśli już wspominać przebrzmiałą już i teraz nawet śmieszną tytułomanię - znaleźć natomiast można w takich nazwach żon, ak adwokatowa, mecenasowa, doktorowa, profesorowa, naczelnikowa, a i kapitanowa, pułkownikowa...

Ciekawe, czyżby to nieszczęsne tytułowanie żon (a może i córek) - por. wojewodzianka, starościanka, miało powrócić? Mam nadzieję, że nie, zaś prawdziwy, a nie tylko werbalny szacunek okazywać można w inny sposób.

Pozdrawiam serdecznie - prof. dr hab. Mirosław Skarżyński